"سراوان" شهری که در آن خورشید متولد می شود

این شهر به زادگاه خورشید ایران شهرت دارد، زیرا سراوان اولین نقطه در کشور است که خورشید در آن طلوع می‌کند ،به طوری که طلوع و غروب خورشید در این شهر با طلوع و غروب خورشید در غربی‌ترین شهر کشور یک‌ساعت و هفده دقیقه اختلاف دارد.

---

تفتان نام تنها آتشفشان فعال در سراسر ایران است. این کوه در منطقهٔ جنوب شرقی ایران، در استان سیستان و بلوچستان قرار گرفته‌است. این قله در حدود چهار هزار متر از سطح آب‌های آزاد ارتفاع دارد و بلندترین قله در منطقه جنوب شرقی ایران است. هرچند استان سیستان و بلوچستان به دلایل مختلف هیچ گاه گزینه ای مناسب برای گردشگری نبوده اما اگر اندکی در ریشه های باستانی این استان مطالعه کنیم دیدنیهای طبیعی

---

رئیس میراث فرهنگی سراوان گفت: شهرستان سراوان با داشتن ۴۸۰ اثر تاریخی به عنوان یکی از شهرستان‌های تاریخی استان سیستان و بلوچستان است. محمد صدیق دهواری در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در سراوان به مناسبت هفته گردشگری اظهار کرد: سراوان با داشتن 480 اثر تاریخی به عنوان یکی از شهرستان‌های تاریخی استان بوده که دارای مناطق و جاذبه‌های گردشگری فراوانی است. وی افزود:

---

مسجد شاه علی زاهدان: این مسجد در سال 847 هجری به امر ملک شمس الدین علی ساخته شده است. از آنچه كه به رضا و رغبت به زیارتگاه اهدا شده، دو لوح حكاكی شده است كه به اواسط قرن نهم هجری تعلق دارند و حكاكی جالبی بر روی آنها صورت گرفته است. طبق ترجمه آقای "ا.ج.ایلس" از كارشناسان معروف موزه ایتالیا یكی از این دو، لوحی است كه نشان می‌دهد بنا توسط فردی از خاندان ملوک سیستان به نام "شاه علی" احداث شده است و لوح دیگر یادبود وفات "امیرغیاث الدین محمد كیانی"سر كرده شاخه كوچكی از خاندان ملوک سیستان بود.

---

  مناره مسجد جامع شهر خاش:به استناد كتيبه آجري، اين مناره در سال 1318 شمسي ساخته شده و متصل به مسجد جامع اهل تشيع است. اين مناره از نوع استوانه‌اي مارپيچ و به‌صورت منفرد است. مصالح به‌كار رفته در آن، آجر با ملات ماسه و آهک و گچ است.

---

مسجد فيض الرحمان: اين مسجد در منطقه شيرآباد زاهدان واقع در خيابان مجديه داخل كوچه شماره 9 در شمال شرقي قبرستان محلي است.

---

بلوچستان امروزه، از طرف شمال به سیستان و افغانستان، از شرق به پاكستان و از جنوب به دریای عمان و از غرب به استان كرمان محدود است.

---

ماهیت قوم بلوچ در گفت‌وگو(روزنامه بهار-شنبه 8تیر 92-صفحه 8و9) با محمود زندمقدم به بهانه غربت مجموعه کتاب‌های «حکایت بلوچ»
"ما همه، یک مردم هستیم"
 ....

---

شش نفر سفیدپوش، دستار به سر، دستمال به دوش، آخرین نسل از آیین طریقت عرفانی و تنها بازماندگان موسیقی‌درمانی، طبل بر دست و ذکر بر لب، اینجا در جنوبی‌ترین نقطه از جنوب ایران، همچنان مشغولند به مداوای بیماران!

شاید باورش برای همه سخت باشد که در عصر حاضر، عصر علم و دانش و تکنولوژی چند نفر از هم‌نسل‌های پدربزرگان ما در بلوچستان ایران با برگزاری آیینی مربوط به هزاران سال پیش همچنان روزی می‌ستانند و با مداوای بیماران از طریق موسیقی‌درمانی آرامش را برای آنان به ارمغان می‌آورند.

موسیقی‌درمانی که از هزاره پیشین در نگرش‌های شرقی و غربی مورد توجه قرار گرفته در حال حاضر در ایران رو به منسوخ شدن می‌رود اما عده‌یی از نقاط دور و نزدیک با مراجعه به میراث‌داران موسیقی‌درمانی بلوچستان تن و روح و جسم خویش را به آنها می‌سپارند تا تن و روح‌شان تقویت شود و دردهایشان نیز التیام یابند.

---



سراوان شرقي‌ترين شهر استان سيستان و بلوچستان است كه با مركز استان سيصد و پنجاه و دو كيلومتر فاصله دارد. بسياري از روستاهاي اطراف سراوان خاك رس مرغوبي دارد كه با بهره‌برداري از آن، كوزه‌گري و سفال‌سازي بويژه در ناحيه گليپورگان رونق يافته است آثار به دست آمده در سراوان نشان مي‌دهد كه اين شهرستان سابقه تاريخي و تمدن بسيار كهني دارد.

قبل از سال هزار و سيصد و پنج شمسي نام اين محل «شستون- شصتون» بود كه به ‌تدريج بر وسعت آن افزوده شد و به سراوان معروف گرديد.

---

در بلوچستان نخل به مفهوم واقعی درخت زندگی است. چون غذای اصلی مردم این ناحیه خرماست و گذران زندگی بخش عمده ای از مردم بلوچ با محصول و حتی اجزاء این درخت پیوندی تنگاتنگ دارد. وجود انواع مختلف خرما، تنوع بهره برداری، تهیه خوراک های گوناگون و ده ها استفاده ی جنبی از این درخت حیات بخش، نقش شگفت انگیز نخل در زندگی بلوچ را نشان می دهد . طبق آمار رسمی خرما با 9236 هکتار تقریباً 70 درصد سطح زیر کشت باغات بلوچستان را به خود اختصاص داده و 46324 تن تولید آن علاوه بر تأمین نیازهای داخلی به خارج از استان نیز صادر شده و در تغذیه اهالی منطقه نقش مهمی دارد. از    واریته های نامرغوب آن هم به عنوان غذای دام استفاده می شود.

---

بطورکلی پوشاک هر منطقه تحت تأثیر آب و هوای آن منطقه می‏باشد. باید گفت که لباس بلوچ، لباس قدیمی فلات ایران به ویژه اقوام پارتی(اشکانیان) می‌‏باشد که با توجه به شرایط آب و هوایی منطقه، تغییراتی در آن پدید آمده است. به علّت گرمای زیاد و تابش شدید خورشید، لباس مردان اغلب به رنگ روشن می‌‏باشد و برای جلوگیری از تابش مستقیم آفتاب عمامه‏ای دور سر می‌‏پیچند و شال یا لنگی بر روی شانه می‌‏اندازند. اما پوشاک زنان بلوچ علاوه بر اینکه تحت تأثیر شرایط آب و هوایی منطقه است، متأثر از فرهنگ کشورهای پاکستان و هندوستان قرار دارد. لباس زنان بلوچ به طرز شگفت آوری سوزن دوزی و یا گلدوزی شده ‏است و روسری یا سریگ زنان نیز سوزن‌دوزی و قلاب‌دوزی می‌شوند.‏

---

هامین کلمه ای است در زبان بلوچی که به فصل برداشت خرما گفته می شود . هامین فصلی است که کشاورزان نخلدار پس از یک سال کار و تلاش و آبیاری و نگهداری از درخت خرما که در زبان بلوچی مچ نامیده می شود نتیجه شیرین همت و تلاش مضاعف خود را به گرمی احساس می کنند. فصل هامین یا همان فصل برداشت خرما خود به چند مرحله تقسیم میشود . مچ ایوار، مچ بند، مچ سند، مچ بر

---

این کتاب که در سال 1356 منتشر شد سفرنامه ای است از آقای دولت به دیار بلوچستان و مسائل مختلفی که می بیند موشکافانه بررسی می کند .ومی توان گفت یکنوع کتاب جامعه شناختی نیز می باشد . شاید همانند کتاب اورازان جلال آل احمد . در قسمتهایی از خودش و دوران کودکی و فقر و تهیدستی خانواده خود می گوید . مانند این قسمت : مرا با فقر دیدار کهنه بوده است . کهنه ، به همان کهنگی دیدار مادرم . به همان کهنگی خطوط چهره و چین های ژرف پشت ابروان پدرم . ....این است که فقر ، همچنانکه کهنه است ، همواره تازه است . زیرا جلوه گاه فقر ، آدمی ست و در اوست که فقر نمود می یابد ، و او پیوسته و گوناگون و همیشه نوچهره است . به گمانم تالستوی بزرگ عبارتی در این مضمون دارد که : فقر به تعداد مردم فقیر ، شکل های گوناگون دارد . اسکن این کتاب را به دوستان کتاباناکی که از تارو پود و یا وابستگی به سرزمین عزیزمان سیستان و بلوچستان دارند تقدیم می کنم .

---

شستون مركز شهرستان سراوان است و هم اكنون شهر سراوان ناميده مي شود ، در گذشته به ان سر استون ، شستون و شهستان اطلاق مي شده است . سراستون : منطقه اي كه در ان بارندگي زياد اتفاق مي افتد . شستون : چشمه جوشان با توجه به رشته قنات جاري در شهر سراوان و فراواني آب . شهستان : تمام حكام منطقه از اين ديار برخاسته اند ...

---

دو شاهكار ديگر از ادبيات پربار و غنی بلوچستان به قلم پژوهشگر و محقق بلوچ استاد دكتر عبدالغفور جهانديده چاپ و نشر گرديد.
در كتابهای حماسه سرايی در بلوچستان و منظومه های عاشقانه بلوچی بخش اعظم آن قسمت از تاريخ،زبان و ادبيات بلوچستان بحث ميشود به چشم ميخورد.
دكتر جهانديده باز هم با دقت و هواس تمام به شرح و بررسی تمام منظومه های حماسی ومنظومه های عاشقانه بلوچستان با ذكر متن اصلی منظومه ها ترجمه و آوانويسی آنها پرداخته است.

به جرأت مي توان گفت اين دو اثر كاملترين كتابهايی هستند كه تاكنون در اين زمينه چاپ شده اند،كه يك علاقه مند به زبان،ادبيات و تاريخ بلوچ و يا يك نويسنده،پژوهشگر و دانشجوی بلوچ ويا غير بلوچ به آن نيازدارد.

---

استان سيستان و بلوچستان با 187502 كيلومتر مربع ( سيستان 8117 و بلوچستان 179385 ) دومين استان پهناور ايران ، 4/11 درصد از مساحت كل كشور را تشكيل داده و معادل وسعت 5 كشور اروپايي (هلند، بلژيك ، دانمارك ، لوكزامبورگ و ايرلند) مي باشد. همچنين بر اساس سرشماري نفوس و مسكن در سال...

---

بلوچستان سرزمینی است اهورایی که باز کرده آغوشش را به آسمان پاک و پرستاره ی ایزد نور. سرزمین پرنور و آفتاب، فارغ از ابر و سایه. سرزمینی است دائم در ستیز، در کشاکش دیرینه ی نور و ظلمت، نبرد اهورا ست بر علیه اهریمن، سرزمین سپنتامینو است در کینه ی انگره مینو. سرزمینی است گرم و روشن به خلوص آب به روشنای آفتاب به غنای خاک و بی تابی باد. محمل مردمانی است  با شوکت و مهر. مردمانی که از چشمان سیاه و اشراقی شان می توان تاریخ درد و لبخند تمام بشریت را به یکباره دید. چهره ی شان به رنگ کوه و کویر، رنگ باد رنگ  دریا رنگ خورشید چون عصاره ی خالص طبیعت. به راستی بلوچ طبیعتی است بکر که می توان از درد و رنگش گذر کرد و سفر کرد به درون گرم و پر مهرش و کشف کرد چشم اندازهای سبز و بی نظیر روح بکر و آرامش را. او پیام آوریست، حامل پیام دعوت به تماشای  پنجره های نو که گشوده است رو به چشم انداز گذشته های دور، پنجره های گشوده رو به آوای خدایان به زبان آریا، به لهجه ی شاهان نامیرای ایران که حک شده بر سنگ نبشته های کاخ های مخروبه ی باستان، پنجره های گشوده رو به پاکی رو به شادی، به پاکی دامن سپید مردان به شادی جامه های رنگین زنان.

---

بلوچ قومي از اقوام مختلف دنياست . مانند : عرب ، افغان ، ترك و … و وطن اصلي بلوچها بلوچستان

مي باشد . كه در كتب تاريخي قديم به نام « مكران » ياد مي شده ، اين نام در زمان سلطنت نادرشاه افشار به بلوچستان تغيير يافت .

بلوچها كه ساكنين اصلي مكران مي باشند از قديم ( صدها سال قبل از ميلاد ) مردماني هنرمند ، هنردوست ، هنر پرور ، بهادر ، رزم آور ، پهلوان ، مهمان نواز ، شجاع ، تلاشگر ، شكيب و صبور بودند . به گونه اي كه حاضر به اطاعت از هيچ حكومت مركزي نبودند . و در طول تاريخ داراي حكومتهاي مستقلي بوده اند

---

      درآمد:

 

      آگاهی ازپیشینه فرهنگی وسنتی اقوام ایران زمین یکی ازراههای شناخت فرهنگ ملی است  درواقع اقوام ساکن درپهنه ایران ازدورانهای بسیاردوروحتی پیش ازدرآمدن آریایی ها به این منطقه ، درپیدایی وگسترش تمدنها وفرهنگهای درخشانی کوشیده بودند، بی گمان این اقوام درکنارهم دریک تعامل فرهنگی ژرف بسرمی بردند.هریک ازاقوام ساکن ایران بخشی ازفرهنگ ایران راشکل می دهندودرباروری وغنای تمدن ایران نقشی ماندگارازخودبرجای نهاده اند.درمیان اقوام ایرانی ، قوم بلوچ ازاقوام دیرپا وکهن ایرانی است که دارای آداب ورسوم ، آیین ها وفرهنگ بومی ویژه خوداست. پژوهش درفرهنگهای قومی می تواندازدیدگاههای انسانشناسی ومردم شناسی فرهنگی صورت می گیرد، امری که شایسته است درایران درقالب تاسیس پژوهشگاههای انسانشناسی یا مردم شناسی به آن پرداخته شود.

---